Yeni Birincimiz

286 okuma

Uluslararası Chopin Piyano Yarışması’nın ilki piyanist ve eğitmen Jerzy Żurawlew tarafından, ünlü Chopin yorumcusu Aleksander Michałowski’nin etkisi ile başlamıştır. Bu yıl on sekizincisi düzenlenen yarışma her beş yılda bir yapılmakta.

1927 yılında yapılan ilk yarışmanın afişi
İlk yarışmada finale kalan 8 piyanistin karikatürleri. Sol üstte birinci Lev Oborin.

Yarışma kültürünü destekleyen ve karşı çıkan tezler üretmem mümkün ancak buradan bir sonuca varmam kolay değil. En basit haliyle, sanatseverlerin yetenekli icracıları tanıyabilmesi yönünde olumlu bir girişim diyebiliriz. Zira yüksek kültüre ait üst beğeni kamusu, daha alt kültür türlerine göre belirli sanat dalları için daha bilgili ve eğitimli kulaklara sahiptir.

Yarışmaya katılan seçkin piyanistlerin icraları arasındaki nüans farklarını, bugün sahnede gördüğü her piyanisti çılgınca alkışlayan toplum bireylerinin tespit etmesi düşünülemez.

Konuyu öteki yönüyle ele alırsak, Adorno’nun kültür endüstrisi kavramına değinmemiz gerekecek. Evet, belki bu ve bunun gibi yarışmalar belirli idealler ve ilkeler ile başladıysa da 1950’den sonra hayatımıza giren kültür ürünleri ve üreticileri için yarışma birinciliği nişanı büyük bir albüm satışının da pekala habercisi olabilirdi.

Yetenek avcılarınca keşfedildikten sonra stüdyoların büyük kampanyalarıyla şişirilen insanlar, yeni bağımlı orta sınıfın ideal tiplerini oluştururlar.

Theodor W. Adorno, Kültür Endüstrisi

Benim “satışa” yönelik ifadelerimi yadırgayan sanatseverler olabilir, bunu önemli bir görsel ile desteklemek isterim. Yarışmanın bir önceki birincisi (2015) Güney Kore’li Seong-Jin Cho için klasik müzik sektörünün dev yapımcısı Deutsche Grammophon ilk albüm fırsatını kaçırmadı. Üzerinde ufak bir not ile…

Göründüğü üzere, önceden prestij ve saygınlık için yarışmaya katılanlar, belki yine aynı ideallere sadık şekilde, şimdilerde albüm ve tanıtım öncelikli dünyada oyunu kuralına göre oynamak zorunda.

Kaybetmenin gerçekten yetenekli olanlar için bir dezavantajı bulunmuyor zira Adorno’nun da bahsettiği gibi popüler kültür taklit olanı mutlak olanın yerine koyma konusunda her zaman başarı sağlayamıyor. 1. yarışmaya katılan ancak ödül alamayan 20 yaşındaki Dmitry Shostakovich, 5. yarışmada ikinci olan Vladimir Ashkenazy veya 8. yarışmada ikinci olan Mitsuko Uchida bu savımı destekliyor.

2005 yılında düzenlenen 15. yarışmanın birincisi Rafał Blechacz ile 2015 yılının birincisi Seong-Jin Cho’nun toplam 7 albümü var. Albümler içinde Chopin’in ağırlığı %30.

Bu bilgiler ışığında unutmamak gerekiyor ki Uluslararası Chopin Piyano Yarışması sizin ne kadar yetenekli bir piyanist olduğunuzu değil, Chopin eserlerini ne kadar iyi yorumladığınızı ölçüyor.

Yetenekliler piyano sandalyesinde değil, jüri koltuklarında oturuyor:

2. yarışma jürisi: Maurice Ravel, Karol Szymanowski ve diğerleri
3. yarışma jürisi: Wilhelm Backhaus, Heinrich Neuhaus, Emil von Sauer ve diğerleri

Yarışma popüler olduktan sonra birinciliği göğüsleyenler içerisinde 2010 yılı birincisi Rus piyanist Yulianna Avdeeva benim favorilerimden. Yeni birincimiz Bruce Xiaoyu Liu ise bir kenara itilecek bir icracı değil.

İki isim arasında ‘dinamik’ farkları tespit etmek isteyenler için kıyaslanabilir bir icraya ihtiyacımız var. Bunu sağlayan en net eser bestecinin Opus 11 eser numaralı Mi-minör Piyano Konçertosu.

Bruce Xiaoyu Liu yorumu için tıklayınız | Yulianna Avdeeva yorumu için tıklayınız

Liu, eserin ilk bölümü olan Allegro maestoso icrasında yumuşak (piano) pasajlarda biraz daha istikrarlı. Bunu Fazioli marka piyanonun tizleri ile de hayranlık yaratan seviyelere taşıyabiliyor. Yamaha konser piyanosu ile aynı bölümü icra eden Avdeeva pasaj/ölçü bazında dinamiklerden ziyade bütünün içerisinde çok daha lirik, şarkıcı.

Örneğin 146. ölçüde tek başına bekleyen ancak önemli bir ‘virgül’ görevi gören Mi notasının Avdeeva yorumunda havada dağıldığını işitebilirken Liu’da duymak bile güç.

Detaylı bir eser ve yorum incelemesi yazmadığım için teknik çözümlemeyi burada bırakacağım.

Yarışmada bir Polonya dansı olan polonez (Polonaise) kategorisinde kimseye ödül verilememiş olması oldukça ironik. Yarışmacıların Chopin’i, dolayısıyla Polonya’yı ve ezgilerini tam olarak özümsediğini söylemek güç. Chopin demek Polonya demektir.

Görünen o ki gerek fiziksel görünüşü, gerek icrası ile Deutsche Grammophon kendisine yeni bir albüm yüzü buldu. Liu gerçekten de dinlemesi keyif veren ve mekanik icradan uzak bir icracı. İlk albümlerinin Chopin eserleri olacağı aşikar ancak piyasa da bu besteciye doymuş durumda. Avdeeva’nın son Bach albümü oldukça etkisiz kaldı. Liu için strateji doğru çizilmezse yeteneğine yazık olur.

Yazıyı sonuna kadar okuyan sanatseverlere tarihten harika bir Chopin Noktürn (Op. 9/2) yorumu armağan etmek isterim. İcracı, Uluslararası Chopin Piyano Yarışması’nın telkin yönünden yaratıcısı ve ilk yarışmada da jürilik yapmış Aleksander Michałowski.

Keyifli dinlemeler.

Not: 1. dakika 43. saniyede yaptığı süslemeleri ile meşhurdur.

YORUM YAP

Your email address will not be published.