Botticelli’den Respighi’ye

45 okuma

İtalya’nın “Küçük Fıçı” lakaplı ressamı Sandro Botticelli on beşinci yüzyılın ikinci yarısında ve henüz yirmi beşinde bir gençken tablolarıyla ses getirmeyi başardı. Günümüzde Louvre Müzesi’nde bulunan “Madonna del Magnificat” eserini o dönemde üne kavuşturdu, üstelik daha ilk resimlerinden biriydi.

Madonna del Magnificat-Sandro Botticelli

Bu eserinden de anlaşılacağı üzere Madonna zarif çizgilerle betimlenmiş bir şekilde resmedilip Botticelli’nin güzellik tutkusunu destekler nitelikteydi. Küçük Fıçı’nın zarafet algısı oldukça üst düzeyde gelişkindi ve eserlerini bu çerçevede ortaya koymak kendisi için büyük önem taşıyordu. Rönesans resim sanatının gelişimi ve ilerleyişindeki öncülüğünün yanında aşırı derecedeki güzellik düşkünlüğü başkalarını da hayranlık bırakacak seviyedeydi. Öyle ki, yüz yıllar sonra bile eserlerinden ilham almış olan Ottorino Respighi için de bu geçerliydi.

Ottorino Respighi

Respighi on dokuzuncu yüzyıl Bologna’sında doğmuş bir besteci olarak eserlerindeki şiirselliğiyle ön planda olmuştu. Sonrasında Roma’ya taşınmış ve “Fountains of Rome (Roma Çeşmeleri)”, “Pines of Rome (Roma Çamları)”, ve “Roman Festivals (Roma Festivalleri)” üçlemesiyle kaçınılmaz bir şekilde Roma ile ilişkilendirilmişti. Ancak Viyana’da bir sanat galerisinde tanıştığı Botticelli eserleri, onu bambaşka yerlere götürdü. Bu galerideki üç resim kendisini çok etkilemişti: La Primavera (Bahar), L’Adorazione dei Magi (Magi’nin Hayranlığı) ve La Nascita di Venere (Venüs’ün Doğuşu). Bu Botticelli eserlerinin herhangi bir ortak noktası bulunmamaktaydı. Tabii Respighi için tam da öyleydi diyemeyiz. Bestecinin şiirsel tonlardaki tarzı zıtlıklar üzerinde gitmekteydi. Aslında dinamik bir eser yaratmak için aradığı şey karşıt konular bütünlüğünde maksimum etkiyi almaktı.

Bir yanda güzelliği ve zarafeti eserlerinin merkezine oturmuş ve hikayelerle dolu tabloların sahibi Sandro Botticelli diğer yandan da gösterişli ve şiirsel tonlamalarıyla bilinen temalarını İtalyan sanat ve tarihinden esinlenerek dünyaya sunan Ottorino Respighi… Ortaya çıkan birleşim ise tüm duyulara armağan bir şölen niteliğinde. 1927 yılında Respighi tarafından bestelenmiş olan “Trittico Botticelliano (Üç Botticelli Resmi)” isimli ve üç bölümden oluşan bu senfoni iki sanatçının buluşma noktası olmuştu.

Senfoninin ilk bölümü La Primavera, isminden de anlaşılacağı üzere baharda doğayı anlatmaktadır; kuş cıvıltıları, doğadaki diğer sesler ve antik dans ritminin bütünlüğünde bir pastoral olarak ortaya çıkmıştır. Tablodaki kadın figürü bahar ile eşleştirilir; kendisi çiçek açarak etrafındaki doğa ile birleşmiştir. Açılış kısmındaki fagot ve devamında süregelen dans melodisi ise baharın coşkusunu hissettirmeye çalışır. Bu dans melodisi aynı zamanda Rönesans dönemindeki şenlikleri de temsil etmektedir. Respighi burada İtalyan tarihine olan ilgisini göstermek istemiştir. 

La Primavera-Sandro Botticelli

Diğer Botticelli resminden doğan ikinci bölüm, L’Adorazione dei Magi, gerçekten çok önemli görülmektedir. Bunun sebebi ise bu bölümde eski kilise modlarının ve Gregoryen ilahilerinin ilham aldığı melodilerin bulunmasıdır. Bu eser bu bağlamda ortaçağ bağlılığı havası uyandırır. İlk bölümün coşkusundansa L’Adorazione dei Magi’de renkli müzikal dokular yanında hüzünlü ve gizemli dokular da yer alır.

L’Adorazione dei Magi-Sandro Botticelli

Final bölümü olan La Nascita di Venere, tabloda dev bir istiridye kabuğu üzerinde taşınan tanrıçanın işitsel bir izlenimidir. Rüzgarla savrulan deniz ritmik bir tasarımı oluşturur. Sıçrayan ve parlak sesler, Venüs’ün doğumunun duyusal melodisi için bir fon sağlayarak yavaş yavaş birleşip doğuma varmayı hedefler. Eserin bu bölümü tanrıçanın ayrılışı ile yavaşça geri çekilen dalgaların yumuşak hareketlerini temsilen sona erer. 

La Nascita di Venere-Sandro Botticelli

Ottorino Repighi, Trittico Botticelliano eseriyle 19 ve 20. yüzyıl müziğinin formuna sadık kalmış ama aynı zamanda da geçmişe atıflarda bulunarak bir dönem müziği yapmayı başarmıştır. Ve tabii ki, sanatlar arası bağlamı güçlendirmek adına da önemli bir katkıda bulunmuştur.


KAYNAKÇA

Mayıs 11, 2005. Ottorino Respighi’s ‘Botticelli Triptych’. www.npr.org

Trittico botticelliano (Botticelli Triptych)-Ottorino Respighi, New York Philharmonic, https://nyphil.org/~/media/pdfs/program-notes/1920/Respighi-Trittico-botticelliano.ashx

OTTORINO RESPIGHI — Trittico Botticelliano (Three Botticelli Pictures), Charleston Symphony, https://charlestonsymphony.org/wp-content/uploads/2019/08/MW2-Pictures-at-an-Exhibition-copy.pdf

Genty, G., Houssais, L., Jouve, S., Thiebaut, P., Vergne, F., 2013. L’ABCdaire du Symbolisme et de L’Art Nouveau. sf 39

1 Yorum

  1. Listening the ‘Trittico Botticelliano” while reading this article was nothing less then a journey.

YORUM YAP

Your email address will not be published.